Historia Gródka

W Gródku Nad Bugiem mają Państwo możliwość obcowania ze śladami historii.

Gródek Nad Bugiem został otwarty w grudniu 2012 roku na części dawnej dworszczyzny i w centrum wczesnośredniowiecznego grodu.

Najstarsze ślady osadnictwa w Gródku pochodzą z paleolitu (9200-8200 p. Ch.), w Gródku odkryto m. in. liścianki (groty strzał) i inne wyroby krzemienne. W połowie 6 tysiąclecia przed Chrystusem w Gródku mieściła się niewielka osada (odkrycia z tego okresu to pierwszy w Polsce grób ciałopalny kultury ceramiki wstęgowej rytej i liczne naczynia). W  Gródku nad Bugiem istniały dogodne warunki naturalne do przebiegu wielu szlaków, którymi w okresach pradziejów, jak i w późniejszych okresach poczynając od wczesnego średniowiecza, przenikały idee i przemieszczały się grupy ludzi ze wschodu na zachód. Spokojne wodopoje, rzeki obfitujące w ryby, żyzne gleby i bujne łąki stanowiły wymarzone miejsce do osiedlania się, a o długotrwałym użytkowaniu tych ziem i zamożności mieszkańców świadczą odkrycia archeologiczne. Pierwsze wiadomości o sensacyjnych odkryciach w Gródku, w trakcie celowo rozkopywanych wczesnośredniowiecznych mogił pochodzą z zapisów Adama Czamockiego, entuzjasty przeszłości słowiańskiej z lat dwudziestych XIX w.

W latach 1952-1955 na dużą skalę prowadzono w Gródku prace archeologiczne. W trakcie wykopalisk natrafiono na liczne obiekty neolityczne, kultury łużyckiej, groby z okresu rzymskiego, cmentarzysko oraz obiekty mieszkalne i gospodarcze z okresu wczesnego średniowiecza, zabudowania folwarczne z XVII wieku, okopy strzeleckie z obu wojen światowych).

Namacalne dla każdego Gościa Gródka są pozostałości po grodzisku średniowiecznym z XI i XIV w.: fragmenty wału obronnego, fosa, zarys baszty na rzucie koła. Gród na terenie obecnego ośrodka odegrał ważną rolę w historycznym kształtowaniu się początków państwowości Polski i Ukrainy.  Ze względu na swoje położenie na pograniczu Polski piastowskiej i Rusi Kijowskiej gród przechodził z rąk polskich w ruskie i odwrotnie. W 981 roku Włodzimierz Wielki odebrał gród Lachom (Polakom). Natomiast w 1018 r. gród zajął Bolesław Chrobry. Ze wspomnień kronikarza Nestora w Powieści lat minionych dowiadujemy się, iż właśnie w Gródku nad Bugiem pierwszy król polski przeprawiał się przez Bug. Gród został zaatakowany w 1240 r. przez Mongołów pod wodzą Batu-hana i prawdopodobnie zniszczony. W XV wieku zachowane relikty ziemnych wałów grodziska i rozpościerające się nieopodal wzniesienie były utożsamiane z grodem Wołyń przez Jana Długosza w Rocznikach czyli Kronikach Królestwa Polskiego.

W XVI wieku Gródek należał do wielkich książąt Litwy. Za czasów Zygmunta Augusta Gródek znajdował się w rękach Radziwiłłów, następnie zostaje sprzedany biskupowi Wojciechowi Baranowskiemu, aby do czasów III rozbioru być własnością Kościoła. Od 1808 roku kolejnymi właścicielami Gródka są: Załuscy, Chojeccy, Iżyccy, Godlewscy, Dzwonkowscy.  W 1920 roku dobra przejmuje Skarb Państwa, który w latach 30-tych XX wieku przekazuje Gródek w dzierżawę wdowie po Józefie Piłsudskim – Aleksandrze. W 1969 r. uruchomiono w Gródku znany w kraju Ośrodek Wypoczynkowy, od tego czasu do Gródka przybywają  liczni wczasowicze.

Gródek nad Bugiem zapisał się także w historii literatury, bowiem w zabudowaniach dworskich nad Bugiem dorastał Edmund Chojecki, pisarz, podróżnik, dziennikarz znany jako Charles Edmond. To także w Gródku w 1656 r. przez Bug przeprawiał się Bogusław Radziwiłł postać historyczna uwieczniona przez Henryka Sienkiewicza w Potopie.

Z Gródkiem wiąże się wiele legend m. in., iż w czasie przemarszu wojsk Napoleona w miejscowości zakopano skarb. Wiele jest również legend o tym, iż pod ziemią znajdują się nieodkryte jeszcze lochy zamku a nawet jego komnaty.